W praktyce

CO TO JEST RODZINA ZASTĘPCZA
Opieka zastępcza powinna trwać tak długo, aż ustaną (skutecznie) przyczyny kryzysu rodziny własnej dziecka będące podstawą do orzeczenia umieszczenia dziecka w opiece poza rodziną własną. Podstawowym zadaniem rodziny zastępczej jest pomaganie dziecku, a nie zastępowanie mu rodziców. Rodzina zastępcza powinna zapewnić dziecku warunki rozwoju i wychowania odpowiednie do jego stanu zdrowia i poziomu rozwoju, w tym: odpowiednie warunki bytowe, możliwości rozwoju fizycznego, psychicznego i społecznego, możliwości zaspokojenia indywidualnych potrzeb dziecka, możliwość właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań oraz odpowiednie warunki do wypoczynku i organizacji czasu wolnego. Ludzie, którzy podejmują się opieki zastępczej z innych niż w/w powody muszą liczyć się z rozczarowaniem. Rodzina zastępcza jest ustawowo zobowiązana do podtrzymywania kontaktów dziecka z jego rodziną generacyjną (z rodzicami, dziadkami, wujostwem itp.)

PROBLEMY OPIEKUŃCZO-WYCHOWAWCZE W RÓŻNYCH TYPACH RODZIN ZASTĘPCZYCH
W rodzinach zastępczych niespokrewnionych z dzieckiem występują trudności związane z organizacją życia własnej rodziny po przyjęciu dziecka w opiekę zastępczą. Pomimo odbytych szkoleń i przygotowania, rodziny te są zaskakiwane niespodziewanymi reakcjami dzieci na nową dla nich sytuację. Pojawiają się też problemy wychowawcze wynikające z wcześniejszych doświadczeń dziecka, a także wielce stresujące sytuacje związane z "problemowymi" rodzicami biologicznymi dziecka.
Duża odpowiedzialność spoczywa na Ośrodku kierującym dziecko do rodziny zastępczej, ponieważ ważne jest, aby rodzina przed przyjęciem dziecka do domu, otrzymała jak najwięcej informacji o dziecku, zarówno jego sytuacji rodzinnej, szkolnej oraz zdrowotnej. W szczególnie trudnej sytuacji pozostają rodziny zastępcze wychowujące dziecko niepełnosprawne. Rodziny te winny nie tylko posiadać wiedzę na temat przyczyn i aktualnego stanu choroby czy niepełnosprawności dziecka, ale przede wszystkim muszą być przygotowane do radzenia sobie z długotrwałym stresem i codziennym zmęczeniem. W rodzinach zastępczych spokrewnionych z dzieckiem, w których najczęściej trud wychowania wnuków przejmują dziadkowie, a zwłaszcza babcie, występują specyficzne problemy związane z ich wiekiem, poglądami na spawy wychowania współczesnej młodzieży. Ich metody wychowawcze nie zawsze są dopasowane do specyfiki problemu danego dziecka. Sposoby nauczania kształcenia dzieci są inne i zdarza się, że dziadkowie nie radzą sobie w udzielaniu dzieciom pomocy w nauce czy w rozwijaniu zainteresowań dziecka. Dziadkowie należąc do całkiem innego pokolenia nie rozumieją zachowań wnuków, nie radzą sobie z ich wychowaniem zwłaszcza w okresie dojrzewania.

KTO TWORZY TAKIE RODZINY
Najczęściej jest to dalsza rodzina dziecka. W sytuacji, gdy dziecko zostanie sierotą, rodzice pozbawieni zostają praw rodzicielskich lub porzucają dziecko, zdarza się, iż opiekę nad nieletnim przejmuje osoba z dalszej rodziny, np. babcia czy ciocia, której sąd przyznaje prawo do opieki i ustanawia rodziną zastępczą. Zdarza się również, iż osoba niespokrewniona chce poświęcić swoje życie, aby osierocone, czy to w naturalny sposób, czy też społecznie, dziecko wychować. Decyzja taka często powodowana jest tym, że z różnych względów nie jest możliwa pełna adopcja dziecka. Poświęcenie własnego życia nie jest sloganem. Osoba czy rodzina, która staje się rodziną zastępczą, bardzo często musi zrezygnować z własnej kariery zawodowej, wielu przyjemności dostępnych ludziom bezdzietnym, spokojnego dnia codziennego w imię pomocy drugiemu człowiekowi. Pomocy polegającej na nieustannej terapii psychologiczno-pedagogicznej z udziałem specjalistów w tym zakresie, na bieganiu od lekarza do lekarza rozmaitych specjalizacji w celu podreperowania zdrowia dziecka (często dzieci te są wątłe i schorowane), na ciągłym czuwaniu nad bezpieczeństwem dziecka i opiekowaniu się nim. Rodziny zastępcze obarczone są jak gdyby podwójną odpowiedzialnością za powierzone im dziecko. Z jednej strony odpowiedzialnością moralną, tożsamą z odpowiedzialnością naturalnych rodziców za życie i przyszłość dziecka, z drugiej zaś strony odpowiedzialnością obywatela, któremu sąd przyznał, a państwo powierzyło obowiązek opiekowania się i wychowania nieletniego człowieka tak, aby w przyszłości stał się on pełnowartościowym członkiem społeczeństwa dobrym obywatelem.